Η αποτοξίνωση από ναρκωτικά είναι το ζητούμενο που φέρνει πολλές οικογένειες στο ιατρείο, ύστερα από μήνες αγωνίας, ψέματα, υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν και απόπειρες διακοπής που κατέληξαν σε νέα χρήση. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εμφανίζονται διαφημίσεις που υπόσχονται μια γρήγορη λύση: θεραπείες με βλαστοκύτταρα ή πλασμαφαίρεση που υποτίθεται καθαρίζουν τον οργανισμό από τις ουσίες. Η υπόσχεση ακούγεται ελκυστική ακριβώς επειδή η πραγματική διαδικασία απεξάρτησης είναι αργή, επίπονη και χωρίς εγγυημένη ημερομηνία λήξης.
Τι υπόσχονται οι θεραπείες αποτοξίνωσης με βλαστοκύτταρα
Οι κλινικές που προωθούν βλαστοκύτταρα για απεξάρτηση χρησιμοποιούν μια γλώσσα που δανείζεται όρους από την πραγματική ιατρική έρευνα, χωρίς όμως να στηρίζεται σε αντίστοιχα δεδομένα. Τα βλαστοκύτταρα μελετώνται σήμερα για την αναγέννηση ιστών, για ορισμένες αιματολογικές παθήσεις και για ερευνητικές εφαρμογές σε νευρολογικές βλάβες. Δεν υπάρχει κανένας τεκμηριωμένος μηχανισμός με τον οποίο θα μπορούσαν να «απομακρύνουν» ουσίες όπως η κοκαΐνη, τα οπιοειδή ή η κάνναβη από το ήπαρ, το αίμα ή τον εγκέφαλο.
Ο οργανισμός διαθέτει ήδη τα δικά του συστήματα αποβολής, κυρίως μέσω του ήπατος και των νεφρών, τα οποία λειτουργούν χωρίς καμία εξωτερική παρέμβαση. Το πρόβλημα στην εξάρτηση δεν είναι ότι η ουσία παραμένει «κολλημένη» κάπου μέσα στο σώμα, αλλά ότι έχουν αλλάξει τα κυκλώματα ανταμοιβής και ρύθμισης της επιθυμίας στον εγκέφαλο. Καμία ένεση βλαστοκυττάρων δεν αναστρέφει αυτή τη διαδικασία με τον τρόπο που περιγράφεται ίσως σε διαφημιστικά φυλλάδια.
Πότε χρησιμοποιείται πραγματικά η πλασμαφαίρεση
Η πλασμαφαίρεση και άλλες μορφές εξωσωματικής απομάκρυνσης τοξικών ουσιών έχουν πράγματι θέση στην ιατρική, αλλά σε πλαίσιο εντελώς διαφορετικό από αυτό που διαφημίζεται. Χρησιμοποιούνται σε βαριές, συχνά απειλητικές για τη ζωή δηλητηριάσεις, με αυστηρά καθορισμένες ενδείξεις, και στην πλειονότητα των περιπτώσεων προτιμάται η αιμοκάθαρση σε τεχνητό νεφρό και όχι η πλασμαφαίρεση. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της ομάδας EXTRIP και του American Society for Apheresis περιγράφουν με ακρίβεια πότε δικαιολογείται μια τέτοια επέμβαση.
Καμία από αυτές τις κατευθυντήριες οδηγίες δεν αναφέρει τη χρήση εξωσωματικής κάθαρσης για συνήθεις περιπτώσεις εξάρτησης από κάνναβη, κοκαΐνη ή οπιοειδή. Οι ουσίες αυτές μεταβολίζονται και αποβάλλονται μέσα σε ώρες ή ημέρες, με φυσικό τρόπο. Το ζήτημα στην απεξάρτηση δεν είναι η παρουσία υπολειμμάτων στο αίμα, αλλά η ψυχολογική και νευροβιολογική εξάρτηση που επιμένει πολύ μετά την πλήρη αποβολή της ουσίας.
Καμία διαδικασία εξωσωματικής κάθαρσης δεν έχει αποδειχθεί ικανή να απαλλάξει τον οργανισμό από κάνναβη, κοκαΐνη ή οπιοειδή, ανεξάρτητα από το πόσο επιστημονικά ακούγεται ο όρος που χρησιμοποιείται για να την περιγράψει.
Οι πραγματικοί κίνδυνοι πίσω από την υπόσχεση
Η πλασμαφαίρεση δεν είναι αθώα διαδικασία όταν εφαρμόζεται εκτός ιατρικής ένδειξης. Απαιτεί φλεβική προσπέλαση μεγάλου εύρους, έκθεση σε αντιπηκτικά και κίνδυνο αιμορραγίας, υπότασης, υπασβεστιαιμίας, αλλεργικής αντίδρασης, λοίμωξης ή θρόμβωσης. Ο άνθρωπος που την υποβάλλεται εκτίθεται σε πραγματικό ιατρικό κίνδυνο για ένα αποτέλεσμα που δεν πρόκειται να επέλθει, καθώς η εξάρτηση παραμένει ανέπαφη μετά τη διαδικασία.
Οι μη εγκεκριμένες κυτταρικές θεραπείες έχουν προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές διεθνώς, με τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων να έχει εκδώσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις για κλινικές που προσφέρουν τέτοιες παρεμβάσεις χωρίς επαρκή έλεγχο ασφαλείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί σοβαρές λοιμώξεις, τύφλωση μετά από ενδοφθάλμιες ενέσεις και θάνατοι από ανακοπή που σχετίζονται με μη ελεγμένα προϊόντα βλαστοκυττάρων.
Η ουσιαστική δυσκολία δεν είναι μόνο ιατρική αλλά και ψυχολογική. Μια οικογένεια εξαντλημένη από χρόνια αγωνίας είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε κάθε υπόσχεση που μοιάζει να συντομεύει την οδύνη. Η ελπίδα για λύση χωρίς τον χρόνο και την επιμονή που απαιτεί η πραγματική θεραπεία λειτουργεί ως γόνιμο έδαφος για ανθρώπους που εκμεταλλεύονται ακριβώς αυτή την απόγνωση.
Η τεκμηριωμένη αντιμετώπιση της εξάρτησης περιλαμβάνει συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής όπου ενδείκνυται, ψυχοθεραπευτική παρέμβαση, δομημένη υποστήριξη και, ενίοτε, νοσηλεία σε ειδικές μονάδες απεξάρτησης. Καμία από αυτές τις προσεγγίσεις δεν υπόσχεται στιγμιαία κάθαρση, ακριβώς επειδή η αλλαγή στη λειτουργία του εγκεφάλου και στη ζωή ενός ανθρώπου δεν συμβαίνει σε μία συνεδρία.
