Η κάνναβη δεν είναι απλώς ένα φυτό που προκαλεί ευφορία ή χαλάρωση. Για κάποιους ανθρώπους, η χρήση της συνδέεται με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όπως οι ψυχώσεις. Οι ψυχώσεις δεν είναι απλές στιγμές σύγχυσης ή άγχους. Είναι καταστάσεις όπου η πραγματικότητα παραμορφώνεται, οι σκέψεις μπερδεύονται και οι αντιδράσεις γίνονται απρόβλεπτες. Όταν η κάνναβη μπαίνει στην εξίσωση, τα πράγματα μπορεί να γίνουν πιο περίπλοκα, ειδικά για όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό ψυχικών ασθενειών.
Πώς η κάνναβη μπορεί να πυροδοτήσει ψυχώσεις
Η κύρια ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης, η τετραϋδροκανναβινόλη (THC), επηρεάζει τον εγκέφαλο με τρόπους που δεν είναι εντελώς αθώοι. Η THC συνδέεται με τους υποδοχείς κανναβινοειδών στον εγκέφαλο, οι οποίοι ρυθμίζουν τη διάθεση, τη μνήμη και την αντίληψη. Σε υψηλές δόσεις ή σε ευαίσθητους ανθρώπους, η ουσία αυτή μπορεί να διαταράξει την ισορροπία νευροδιαβιβαστών, όπως η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη. Αυτή η διαταραχή μπορεί να οδηγήσει σε ψυχωτικά επεισόδια, όπου ο χρήστης βιώνει παραισθήσεις, παραληρητικές ιδέες ή ακραίο άγχος.
Μελέτες δείχνουν ότι οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες είναι πιο ευάλωτοι σε αυτές τις επιπτώσεις. Ο εγκέφαλος τους βρίσκεται ακόμα σε ανάπτυξη και η κάνναβη μπορεί να επηρεάσει τη δομή και τη λειτουργία του. Για παράδειγμα, μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Lancet Psychiatry βρήκε ότι η χρήση κάνναβης με υψηλή περιεκτικότητα σε THC αυξάνει τον κίνδυνο ψυχωτικών επεισοδίων έως και πέντε φορές σε άτομα με προδιάθεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι καπνίζουν κάνναβη θα αναπτύξουν ψύχωση, αλλά ότι ο κίνδυνος υπάρχει και δεν πρέπει να αγνοείται.
Ένα άλλο σημαντικό εύρημα είναι ότι η κάνναβη μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε άτομα που ήδη πάσχουν από διπολική διαταραχή, ψυχώσεις ή σχιζοφρένεια. Οι ασθενείς αυτοί συχνά αναφέρουν ότι η χρήση κάνναβης τους κάνει να νιώθουν χειρότερα, με πιο έντονες παραισθήσεις ή μεγαλύτερη δυσκολία να διαχωρίσουν την πραγματικότητα από τη φαντασία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διακοπή της χρήσης μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη διαχείριση της νόσου.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις
Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσεις πότε η κάνναβη αρχίζει να επηρεάζει την ψυχική σου υγεία. Υπάρχουν όμως κάποια σημάδια που πρέπει να σε προειδοποιήσουν. Αν μετά τη χρήση νιώθεις ότι οι σκέψεις σου γίνονται πιο χαοτικές, ότι ακούς ή βλέπεις πράγματα που δεν υπάρχουν, ή ότι οι φόβοι σου γίνονται ανεξέλεγκτοι, ίσως είναι ώρα να μιλήσεις με έναν ειδικό. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι παροδικά, αλλά αν επιμένουν, μπορεί να υποδηλώνουν κάτι πιο σοβαρό.
Ένα άλλο ανησυχητικό σημάδι είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά. Αν παρατηρήσεις ότι κάποιος κοντινός σου άνθρωπος γίνεται πιο απομονωμένος, πιο επιθετικός ή πιο παράλογος μετά τη χρήση κάνναβης, ίσως χρειάζεται βοήθεια. Οι ψυχώσεις δεν εμφανίζονται πάντα απότομα. Μπορεί να ξεκινήσουν με μικρές αλλαγές στη διάθεση ή τη σκέψη και να εξελιχθούν σταδιακά. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση τέτοιων καταστάσεων. Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Psychiatry εξέτασε πώς τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ανταποκρίνονται σε ψυχωτικό περιεχόμενο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα chatbots μπορούν να εντοπίσουν σημάδια ψύχωσης σε γραπτές απαντήσεις, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη κρίση. Αυτό σημαίνει ότι αν υποψιάζεσαι ότι εσύ ή κάποιος άλλος αντιμετωπίζετε πρόβλημα, η καλύτερη λύση είναι να απευθυνθείς σε έναν ειδικό.
Η κάνναβη δεν είναι αθώα για όλους. Για κάποιους, μπορεί να είναι η σπίθα που θα ανάψει την ψύχωση. Η πρόληψη ξεκινά από την ενημέρωση και την αναγνώριση των πρώτων σημάτων.
Τι μπορείς να κάνεις αν ανησυχείς για την ψυχική σου υγεία
Αν η κάνναβη έχει αρχίσει να σε επηρεάζει αρνητικά, το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσεις το πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι κάτι δεν πάει καλά, ειδικά όταν πρόκειται για ουσίες που θεωρούνται «αθώες», «φυσικές» ή ακόμα και «ευεργετικές». Ωστόσο, η άρνηση μπορεί να καθυστερήσει την αντιμετώπιση και να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Μίλησε με έναν ψυχίατρο ή ψυχολόγο για να αξιολογήσεις την κατάσταση και να λάβεις τις κατάλληλες συμβουλές.
Η διακοπή της χρήσης κάνναβης μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά δεν είναι αδύνατη. Υπάρχουν θεραπείες απεξάρτησης που μπορούν να σε βοηθήσουν αντικειμενικά να διακόψεις την ουσία με ασφάλεια. Επιπλέον, η ψυχοθεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει να κατανοήσεις τα αίτια της χρήσης και να αναπτύξεις στρατηγικές για να διαχειριστείς το άγχος ή άλλες δυσκολίες χωρίς να καταφεύγεις στην κάνναβη.
Αν έχεις οικογενειακό ιστορικό ψυχώσεων ή σχιζοφρένειας, είναι ακόμα πιο σημαντικό να είσαι προσεκτικός. Οι γενετικοί παράγοντες παίζουν ρόλο στην ευαισθησία σου στις ψυχωτικές διαταραχές, και η κάνναβη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Μίλησε με τον γιατρό σου για να αξιολογήσεις τους κινδύνους και να λάβεις οδηγίες για ασφαλή χρήση, αν επιλέξεις να συνεχίσεις.
Τέλος, μην ξεχνάς ότι η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Αν νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά, μην το αγνοείς. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει σοβαρότερα προβλήματα και να σου δώσει την ευκαιρία να ζήσεις μια πιο ισορροπημένη ζωή.
Βιβλιογραφία
- Di Forti, M., Quattrone, D., Freeman, T. P., et al. (2019). The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI): A multicentre case-control study. The Lancet Psychiatry, 6(5), 427-436.
- Gage, S. H., Hickman, M., & Zammit, S. (2016). Association between cannabis and psychosis: Epidemiologic evidence. Biological Psychiatry, 79(7), 549-556.
- Bhattacharyya, S., Crippa, J. A., Allen, P., et al. (2012). Induction of psychosis by Δ9-tetrahydrocannabinol reflects modulation of prefrontal and striatal function during attentional salience processing. Biological Psychiatry, 71(1), 59-67.
- Radhakrishnan, R., Wilkinson, S. T., & D’Souza, D. C. (2014). Gone to pot – A review of the association between cannabis and psychosis. Frontiers in Psychiatry, 5, 54.
- Levin, K. H., Copersino, M. L., Heishman, S. J., et al. (2010). Cannabis withdrawal symptoms in non-treatment-seeking adult cannabis smokers. Drug and Alcohol Dependence, 111(1-2), 120-127.
