Τα φάρμακα GLP-1, όπως τα Wegovy/Ozempic και το Mounjaro, έχουν αλλάξει τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την παχυσαρκία. Μειώνουν την πείνα, αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού και βοηθούν πολλούς ανθρώπους να χάσουν βάρος. Όμως, όταν σταματήσει η θεραπεία, τα κιλά κατά κανόνα επιστρέφουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα φάρμακα αποτυγχάνουν. Σημαίνει ότι η απώλεια βάρους δεν είναι απλώς ζήτημα φαρμακευτικής αγωγής, αλλά και ψυχολογικής προσαρμογής.
Γιατί τα GLP-1 δεν αρκούν μόνα τους
Τα φάρμακα αυτά μιμούνται ορμόνες που εκκρίνονται μετά το φαγητό, μειώνοντας την επιθυμία για τροφή. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι εξαφανίζεται ο «θόρυβος του φαγητού» στο μυαλό – οι ενοχλητικές σκέψεις και οι επιθυμίες που δυσκολεύουν τον έλεγχο της διατροφής. Όταν όμως σταματήσουν τη θεραπεία, η πείνα επιστρέφει, όπως και οι παλιές συνήθειες. Μελέτες δείχνουν ότι μετά τη διακοπή, το βάρος και οι δείκτες υγείας τείνουν να γυρίσουν στα αρχικά επίπεδα (Wilding et al., 2022).
Αυτό δεν είναι ένδειξη ότι η παχυσαρκία αποτελεί μια χρόνια κατάσταση. Δεν αρκεί να καταστείλεις την όρεξη για λίγους μήνες. Χρειάζεται να μάθεις να διαχειρίζεσαι τις συνήθειες, το άγχος και τις συνθήκες ζωής που επηρεάζουν το βάρος. Τα GLP-1 ανοίγουν ένα παράθυρο ευκαιρίας, αλλά δεν χτίζουν τις δεξιότητες που χρειάζονται για να κρατήσεις τα αποτελέσματα.
Η απώλεια βάρους δεν είναι αγώνας δρόμου, αλλά μαραθώνιος. Τα φάρμακα μπορούν να σε βοηθήσουν να ξεκινήσεις, αλλά η ψυχοθεραπεία σε μαθαίνει να τρέχεις μόνος σου.
Πώς η ψυχοθεραπεία συμπληρώνει τα GLP-1
Η ψυχοθεραπεία δεν αφορά μόνο τη διατροφή. Εξετάζει πώς το άγχος, η μοναξιά, οι συνήθειες και οι κοινωνικές πιέσεις επηρεάζουν τις επιλογές μας. Για παράδειγμα, ένας ασθενής που ξεκίνησε θεραπεία με GLP-1 έχασε βάρος, αλλά όταν σταμάτησε το φάρμακο, ξαναπήρε τα κιλά επειδή έτρωγε όταν ένιωθε στρες. Στην ψυχοθεραπεία, έμαθε να αναγνωρίζει αυτά τα σημάδια και να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης.
Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική θεραπεία (CBT) είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε αυτό. Βοηθά τους ανθρώπους να αναγνωρίζουν τα μοτίβα σκέψης που οδηγούν σε ανθυγιεινές επιλογές και να τα αντικαθιστούν με πιο λειτουργικές στρατηγικές. Για παράδειγμα, αντί να τρώει κάποιος όταν βαριέται, μπορεί να μάθει να βγαίνει για έναν περίπατο ή να γράφει τις σκέψεις του. Αυτά τα εργαλεία παραμένουν χρήσιμα ακόμα και όταν σταματήσει η φαρμακευτική αγωγή. Η συνολική αναπροσαρμογή της ζωής είναι μια σπουδαία διαδικασία που μαθαίνεται μέσα στις συνεδρίες βήμα προς βήμα.
Μακροπρόθεσμη στρατηγική: Φάρμακα και ψυχοθεραπεία μαζί
Τα GLP-1 μειώνουν την πείνα, αλλά δεν αλλάζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε το φαγητό ή τον εαυτό μας. Η ψυχοθεραπεία βοηθά να χτίσεις νέες συνήθειες, να διαχειριστείς το άγχος και να αντιμετωπίσεις τις συναισθηματικές αιτίες της υπερφαγίας. Όταν συνδυάζονται, τα αποτελέσματα είναι πιο βιώσιμα.
Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς που λαμβάνουν ψυχοθεραπευτική υποστήριξη μαζί με φαρμακευτική αγωγή έχουν σημαντικά λιγότερες πιθανότητες να ξαναπάρουν βάρος (Wadden et al., 2021) σε σχέση με όσους λαμβάνουν μόνο τα φάρμακα. Αυτό συμβαίνει επειδή μαθαίνουν να διαχειρίζονται όχι μόνο την πείνα, αλλά και τα συναισθήματα και τις καταστάσεις που οδηγούν, για παράδειγμα, σε υπερφαγικά επεισόδια. Η ψυχοθεραπεία δεν είναι πολυτέλεια – είναι αναγκαιότητα για όσους θέλουν να κρατήσουν τα αποτελέσματα μακροπρόθεσμα.
Η παχυσαρκία είναι μια πολύπλοκη κατάσταση που απαιτεί πολύπλευρη προσέγγιση. Τα φάρμακα μπορούν να δώσουν το αρχικό κίνητρο, αλλά χρειάζεται κανείς να χτίσει τις βάσεις για μια υγιή σχέση με το φαγητό και τον εαυτό. Χωρίς αυτήν, ο κίνδυνος να επιστρέψουν τα κιλά είναι μεγάλος. Η μακροπρόθεσμη απώλεια βάρους προϋποθέτει μία ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο ζωής.
Βιβλιογραφία
- Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Calanna, S., et al. (2022). Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. New England Journal of Medicine, 384(11), 989-1002.
- Wadden, T. A., Tronieri, J. S., & Butryn, M. L. (2021). Lifestyle modification approaches for the treatment of obesity in adults. Nature Reviews Endocrinology, 17(1), 34-50.
- Hamer, O. (2024). Weight-loss injections could set off new kind of ‘yo-yo dieting’. Scroll.in.
