Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα ξεπερνάει κάθε σενάριο ταινίας. Όταν κάποιος χρησιμοποιεί κοκαΐνη, δεν αλλάζει μόνο η χημεία του εγκεφάλου του, αλλά και ο τρόπος που βλέπει τον κόσμο γύρω του. Οι σχέσεις, ειδικά οι ερωτικές, μετατρέπονται σε πεδίο έντασης, όπου η επιθετικότητα και η καχυποψία βρίσκουν εύφορο έδαφος. Η ουσία δεν προκαλεί βία από μόνη της, αλλά ανοίγει την πόρτα σε συμπεριφορές που κανείς δεν θα επέλεγε νηφάλιος.
Πώς η κοκαΐνη τροφοδοτεί τη βία στις σχέσεις
Η κοκαΐνη ενεργεί στον εγκέφαλο σαν ένας διακόπτης που ενισχύει τα αρνητικά συναισθήματα. Αυξάνει τα επίπεδα της ντοπαμίνης, μιας ουσίας με ρόλο νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με την ευφορία, αλλά ταυτόχρονα πυροδοτεί άγχος, παράνοια και επιθετικότητα. Μελέτες δείχνουν ότι όσοι κάνουν χρήση κοκαΐνης έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιδράσουν βίαια σε καταστάσεις που άλλοι θα διαχειρίζονταν με ψυχραιμία.
Ένα παράδειγμα είναι η περίπτωση ενός ζευγαριού όπου ο ένας σύντροφος, υπό την επήρεια κοκαΐνης, ερμήνευε λάθος τις συμπεριφορές του άλλου. Μια απλή καθυστέρηση στο μήνυμα γινόταν αφορμή για καβγά, ενώ μια αθώα συζήτηση μετατρεπόταν σε κατηγορίες για απιστία. Η ουσία δεν δημιουργεί νέα προβλήματα, αλλά διογκώνει τα υπάρχοντα, και τα καθιστά ανεξέλεγκτα.
Η βία δεν περιορίζεται μόνο στη σωματική μορφή. Λεκτικοί εξευτελισμοί, ψυχολογικός εκφοβισμός και χειριστική συμπεριφορά είναι εξίσου συνηθισμένα. Η κοκαΐνη μειώνει την ικανότητα αυτοελέγχου, με αποτέλεσμα ο χρήστης να λέει ή να κάνει πράγματα που αργότερα μετανιώνει. Όμως, η ζημιά έχει ήδη γίνει.
Η κοκαΐνη δεν προκαλεί βία, αλλά αφαιρεί τα φρένα που μας εμποδίζουν να βλάψουμε τους άλλους ή τον εαυτό μας.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις
Δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβεις αν κάποιος κάνει χρήση κοκαΐνης, ειδικά αν προσπαθεί να το κρύψει. Υπάρχουν όμως ενδείξεις που μπορεί να προειδοποιήσουν. Η απότομη αλλαγή στη διάθεση, η υπερβολική ενέργεια ή η αϋπνία είναι μερικά από τα πρώτα σημάδια. Αν ο σύντροφός σου γίνεται ξαφνικά επιθετικός ή καχύποπτος χωρίς λόγο, ίσως υπάρχει κάτι πιο βαθύ από μια απλά κακή μέρα.
Άλλο ένα κόκκινο σημείο είναι η απομόνωση. Όσοι κάνουν χρήση κοκαΐνης συχνά απομακρύνονται από τους φίλους και την οικογένεια, είτε για να κρύψουν τη συνήθεια είτε γιατί νιώθουν ότι κανείς δεν τους καταλαβαίνει. Αν παρατηρήσεις ότι ο σύντροφός σου αποφεύγει τις κοινωνικές συναναστροφές ή γίνεται μυστικοπαθής, ίσως χρειάζεται να μιλήσετε ανοιχτά.
Η οικονομική αστάθεια είναι επίσης ένα συνηθισμένο σύμπτωμα. Η κοκαΐνη κοστίζει, και όσοι την χρησιμοποιούν τακτικά μπορεί να αρχίσουν να ξοδεύουν χρήματα χωρίς λογική ή να ζητούν δανεικά χωρίς να εξηγούν γιατί. Αν παρατηρήσεις ότι λείπουν χρήματα ή ότι ο σύντροφός σου έχει ξαφνικά οικονομικά προβλήματα, ίσως υπάρχει σύνδεση με την ουσία.
Τι μπορείς να κάνεις αν βρίσκεσαι σε τέτοια σχέση
Αν αναγνωρίζεις κάποια από αυτά τα σημάδια στη σχέση σου, το πρώτο βήμα είναι να μιλήσεις. Η επικοινωνία είναι δύσκολη όταν υπάρχει βία ή χειραγώγηση, αλλά είναι απαραίτητη. Προσπάθησε να εκφράσεις τις ανησυχίες σου χωρίς να κατηγορείς, γιατί αυτό μπορεί να οδηγήσει σε άμυνα ή ακόμα μεγαλύτερη επιθετικότητα.
Αν η κατάσταση έχει ξεφύγει, ίσως χρειαστεί να ζητήσεις βοήθεια από ειδικούς. Οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι μπορούν να βοηθήσουν τόσο τον χρήστη όσο και τον σύντροφό του να κατανοήσουν τι συμβαίνει και πώς να το διαχειριστούν.
Η κοκαΐνη δεν είναι μόνο μια ουσία που προκαλεί εθισμό. Είναι ένας παράγοντας που μπορεί να καταστρέψει σχέσεις, να τραυματίσει ψυχές και να αφήσει ανεξίτηλα σημάδια. Αν βρίσκεσαι σε μια τέτοια κατάσταση, θυμήσου ότι υπάρχει βοήθεια για να βρεις τον δρόμο σου προς την ασφάλεια και την ψυχική ηρεμία.
Βιβλιογραφία
- Moore, T. M., Stuart, G. L., Meehan, J. C., et al. (2008). Drug abuse and aggression between intimate partners: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 134(2), 247-274.
- Smith, P. H., Homish, G. G., Leonard, K. E., et al. (2012). Intimate partner violence and specific substance use disorders: Findings from the National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions. Journal of Substance Abuse Treatment, 43(2), 230-237.
- El-Bassel, N., Gilbert, L., Wu, E., et al. (2005). Intimate partner violence and substance abuse among minority women receiving care from an inner-city emergency department. Annals of Emergency Medicine, 45(1), 35-43.
