Πώς διαφέρει ο ψυχίατρος από τον ψυχολόγο στην πράξη
Η επιλογή ανάμεσα σε ψυχίατρο ή ψυχολόγο δεν είναι απλώς θέμα προτίμησης. Ο ψυχίατρος είναι ιατρός που αξιολογεί βιολογικούς παράγοντες, όπως ορμονικές διαταραχές ή νευρολογικές ανωμαλίες, και μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα. Ο ψυχολόγος εστιάζει στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές μέσα από συζήτηση και τεχνικές όπως η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία.
Σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας, η διαφορά γίνεται πιο εμφανής. Ο ψυχίατρος μπορεί να διαγνώσει κατάθλιψη ή μετατραυματικό στρες και να προτείνει φαρμακευτική αγωγή για τη σταθεροποίηση της διάθεσης. Ο ψυχολόγος, από την άλλη, θα εργαστεί με το θύμα ή τον δράστη για να αναγνωρίσει μοτίβα συμπεριφοράς και να προτείνει στρατηγικές αντιμετώπισης.
Η συνεργασία των δύο ειδικοτήτων συχνά αποδίδει καλύτερα αποτελέσματα. Μια μελέτη στο περιοδικό JAMA Psychiatry έδειξε ότι ο συνδυασμός φαρμακοθεραπείας και ψυχοθεραπείας μειώνει σημαντικά τα συμπτώματα σε άνθρώπους με ιστορικό ψυχικού τραύματος.
Πότε χρειάζεται η οικογένεια ψυχίατρο ή ψυχολόγο
Όταν η βία γίνεται μέρος της οικογενειακής δυναμικής, η παρέμβαση πρέπει να είναι άμεση και στοχευμένη. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλον βίας εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και προβλημάτων συμπεριφοράς. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ψυχίατρος μπορεί να αξιολογήσει αν τα συμπτώματα οφείλονται σε βιολογικούς παράγοντες ή αν χρειάζεται φαρμακευτική υποστήριξη.
Το πρόγραμμα For Baby’s Sake, που εξετάζει την επίδραση της οικογενειακής στήριξης σε περιπτώσεις βίας, έδειξε ότι οι μητέρες ωφελούνται περισσότερο από ψυχοθεραπευτική υποστήριξη. Οι πατέρες, αντίθετα, συχνά χρειάζονται και τις δύο προσεγγίσεις: φαρμακευτική αγωγή για τη διαχείριση της επιθετικότητας και ψυχοθεραπεία για την αναγνώριση των αιτιών της βίας.
Η θεραπεία δεν είναι ποινή, αλλά ευκαιρία να σπάσει ο κύκλος της βίας και να δημιουργηθεί ένα ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά.
Η επιλογή εξαρτάται από τη φύση του προβλήματος. Αν η κρίση είναι οξεία και συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα, όπως αϋπνία ή απώλεια όρεξης, ο ψυχίατρος μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση. Αν το ζήτημα αφορά μακροχρόνια συμπεριφορικά μοτίβα, η ψυχοθεραπεία είναι πιο αποτελεσματική.
Πώς η θεραπεία αλλάζει τη δυναμική της οικογένειας
Η οικογενειακή θεραπεία δεν στοχεύει μόνο στο άτομο που ασκεί βία ή στο θύμα. Απευθύνεται σε όλα τα μέλη, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, που επηρεάζονται σιωπηλά. Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Family Psychology, οι οικογένειες που συμμετείχαν σε συνδυασμένη θεραπεία (ψυχιατρική και ψυχολογική) εμφάνισαν βελτίωση στην επικοινωνία και μείωση των συγκρούσεων.
Οι πατέρες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα For Baby’s Sake ανέφεραν ότι, αν και δυσκολεύονταν να αναγνωρίσουν τη δική τους βία, η θεραπεία τους βοήθησε να γίνουν πιο ήρεμοι και συνεπείς γονείς. Οι μητέρες, από την άλλη, έμαθαν να θέτουν όρια και να αναγνωρίζουν τα σημάδια κινδύνου, μειώνοντας τον κίνδυνο επανάληψης της βίας.
Η θεραπεία δεν είναι μαγική λύση, αλλά εργαλείο για αλλαγή. Απαιτεί χρόνο, δέσμευση και την προθυμία όλων των μελών να εργαστούν για ένα καλύτερο μέλλον. Η επιλογή ανάμεσα σε ψυχίατρο ή ψυχολόγο εξαρτάται από το πού βρίσκεται η οικογένεια σε αυτή τη διαδικασία και ποια είναι τα άμεσα και μακροπρόθεσμα της ζητήματα.
Βιβλιογραφία
- Cuijpers, P., Cristea, I. A., Karyotaki, E., Reijnders, M., & Huibers, M. J. H. (2016). How effective are cognitive behavior therapies for major depression and anxiety disorders? A meta-analytic update of the evidence. World Psychiatry, 15(3), 245-258.
- Howarth, E., Moore, T. H. M., Shaw, A. R. G., et al. (2019). The For Baby’s Sake programme: A whole-family perinatal intervention to break the cycle of domestic abuse. BMC Public Health, 19, 923.
- Lebow, J. L., & Stroud, C. B. (2012). Couple and family therapy for domestic violence: A review of the literature. Journal of Family Psychology, 26(6), 971-980.
