Η τραγική είδηση από την Κεφαλονιά δεν χωρά να ειπωθεί ως «μεμονωμένο περιστατικό». Ένα κορίτσι δεκαεννέα ετών, η Μυρτώ, έφυγε από ανακοπή έπειτα από χρήση κοκαΐνης σε ενοικιαζόμενο δωμάτιο του Αργοστολίου, και η τοπική κοινωνία – ναυτικοί, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στο νοσοκομείο, σύλλογοι, ιερείς – κατέβηκαν σε πορεία με σύνθημα «έξω τα ναρκωτικά από την Κεφαλονιά». Όταν μια κοινότητα που για δεκαετίες ταυτιζόταν με την ηρεμία παραδέχεται δημόσια ότι κηδεύει θύματα το ένα μετά το άλλο, η ίδια η έκκληση των κατοίκων αποτελεί μια σπαρακτική καταγγελία προς την πολιτεία.
Γιατί αυτό που συμβαίνει στην Κεφαλονιά, συμβαίνει όλο και εντονότερα σε ολόκληρη την Ελλάδα. Η ανάλυση των αστικών λυμάτων της Αττικής από το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά, έδειξε για το 2025 αύξηση 64,28% στο μέσο ημερήσιο ίχνος της κοκαΐνης σε σχέση με το 2024 , ενώ τα επίπεδα του κύριου μεταβολίτη της (βενζοϋλεκγονίνη) εκτινάχθηκαν από τα 133 mg ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα το 2023 σε 370 mg το 2025, καταδεικνύοντας διπλασιασμό έως και τριπλασιασμό της κατανάλωσης μέσα σε δύο χρόνια . Είναι το υψηλότερο αποτύπωμα δωδεκαετίας.
Το μοτίβο είναι αποκαλυπτικό: κορυφώσεις τα Σαββατοκύριακα, σύνδεση με τη βιομηχανία της νυχτερινής διασκέδασης, διάχυση σε όλες τις κοινωνικές τάξεις. Η κοκαΐνη δεν είναι πια «ουσία των λίγων»· έχει γίνει προϊόν μαζικής κατανάλωσης.
Παράλληλα, ξεδιπλώνεται ένα δεύτερο, αθόρυβο αλλά εξίσου καταστροφικό κύμα: ο τζόγος. Σύμφωνα με τα μοναδικά δημοσιευμένα στοιχεία της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), ο συνολικός τζίρος της ελληνικής αγοράς τυχερών παιγνίων ξεπέρασε τα 28 δισ. ευρώ στο πρώτο οκτάμηνο του 2024, σημειώνοντας άνοδο 14,1%, με τον διαδικτυακό τζόγο να αντιπροσωπεύει περίπου το 70% του συνόλου – μια αγορά που ξεπερνά πλέον τα 30 δισ. ευρώ ετησίως . Η ίδια Επιτροπή ανακοίνωσε πρόσφατα νέα αύξηση του τζίρου κατά σχεδόν 1 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο, με τις διαδικτυακές εταιρείες να εμφανίζουν την υψηλότερη ανάπτυξη.
Το κινητό τηλέφωνο μετατράπηκε σε καζίνο τσέπης. Η μεγαλύτερη διείσδυση γίνεται στις ηλικίες 18–34 και ήδη το 2,4% των παικτών πληροί κριτήρια απόλυτα προβληματικής σχέσης με τον τζόγο, ποσοστό που μεταφράζεται σε δεκάδες χιλιάδες συμπατριώτες μας σε κατάσταση συμπεριφορικής εξάρτησης.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται μια ενοχλητική αντίφαση. Όταν η πολιτεία αποφασίζει επιτέλους να «παρέμβει», στρέφεται αποκλειστικά εναντίον του παράνομου τζόγου – εκεί δηλαδή όπου δεν εισπράττει φόρους και δικαιώματα. Το νομοσχέδιο του Φεβρουαρίου 2026 απειλεί με πρόστιμα και φυλακίσεις όσους διοργανώνουν, διαφημίζουν ή προωθούν μη αδειοδοτημένα παίγνια , αλλά αφήνει ανέγγιχτη την εκκωφαντική παρουσία των νόμιμων στοιχηματικών εταιρειών: στις αθλητικές μεταδόσεις, στις ποδοσφαιρικές φανέλες, σε κάθε διαφημιστικό διάλειμμα, στα stories των influencers, στα κανάλια των streamers που απευθύνονται σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Ο επίσημος τζόγος μπορεί να «κάνει παιχνίδι» δίχως όρια, ενώ ο παράνομος ανάγεται στο μοναδικό εθνικό πρόβλημα. Η διάκριση είναι ασφαλώς ηθικά υποκριτική και επιδημιολογικά αβάσιμη: ο εγκέφαλος του εξαρτημένου δεν αντιλαμβάνεται τη φορολογική υπαγωγή της πλατφόρμας στην οποία παραδίδεται. Για τα μάτια του κόσμου, ο επίσημος τζόγος ανακαινίζει κι ένα νοσοκομείο που και που και οι δοσοληψίες με το κράτος διαδράμουν ανέγγιχτες, ενώ η συνεχής τηλεοπτική διαφήμιση προστατεύει από τη δημόσια συζήτηση.
Αυτό που στην καθημερινή γλώσσα αποκαλούμε «εθισμό» είναι, στην ουσία, μια χρόνια, υποτροπιάζουσα εγκεφαλική νόσος
Από την οπτική της κλινικής ψυχιατρικής, οι εξαρτήσεις, είτε από ουσίες είτε από συμπεριφορές, μοιράζονται κοινά νευροβιολογικά μονοπάτια. Κατ’ εξοχήν το μεσομεταιχμιακό ντοπαμινεργικό κύκλωμα αμοιβής, το οποίο προσαρμόζεται προοδευτικά, απαιτώντας ολοένα μεγαλύτερα ερεθίσματα για να παραγάγει ικανοποίηση. Αυτό που στην καθημερινή γλώσσα αποκαλούμε «εθισμό» είναι, στην ουσία, μια χρόνια, υποτροπιάζουσα εγκεφαλική νόσος με ξεκάθαρη βιο-ψυχο-κοινωνική διάσταση (Volkow et al., 2016). Δεν είναι τυχαίο ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τη διαταραχή τυχερών παιγνίων και τη διαταραχή gaming στις εξαρτητικές διαταραχές, αναγνωρίζοντας αυτό που η κλινική πράξη γνωρίζει επί χρόνια: ο τζόγος μπορεί να διαλύσει μια ζωή με την ίδια συστηματικότητα και ένταση όπως η κοκαΐνη (Potenza, 2014· World Health Organization, 2019).
Και σε αυτήν ακριβώς τη στιγμή – όταν η ζήτηση για εξειδικευμένη βοήθεια γίνεται κραυγή αγωνίας – το εθνικό σύστημα υγείας και το δίκτυο απεξάρτησης βρίσκονται σε χρόνια αποδυνάμωση. Οι δημόσιες δαπάνες υγείας παραμένουν στο 5,5% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 7,5% – ένα χρόνιο χρηματοδοτικό κενό που δεν καλύπτεται . Το ΚΕΘΕΑ, ο ΟΚΑΝΑ και τα προγράμματα του ΕΣΥ (18 ΑΝΩ, ΙΑΝΟΣ, ΑΡΓΩ, ΔΙΑΠΛΟΥΣ) – δομές με διαφορετική φιλοσοφία αλλά δεκαετίες κλινικής εμπειρίας – συγχωνεύθηκαν πρόσφατα σε έναν ενιαίο φορέα, τον ΕΟΠΑΕ, με το προσωπικό να μεταφέρεται “αυτοδικαίως”, ενώ από πέρυσι μεγάλο μέρος των θεραπευτών του ΚΕΘΕΑ μετακινήθηκε σε μονάδες με εντελώς διαφορετική θεραπευτική φιλοσοφία από αυτήν των «στεγνών» προγραμμάτων . Το παράδοξο είναι οδυνηρό: παράγουμε καταναλωτές εξαρτήσεων με ρυθμούς βιομηχανικούς και ταυτόχρονα αποδομούμε τα δίκτυα που υποτίθεται ότι θα τους υποδεχθούν για θεραπεία.
Δεν χρειαζόμαστε άλλη μία «ευαισθητοποιημένη» δήλωση υπουργού κάθε φορά που χάνεται μια Μυρτώ. Χρειαζόμαστε τρεις αποφάσεις, ταυτόχρονα και με τόλμη: ένα αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διαφήμιση του νόμιμου τζόγου, όπως ήδη έχουν υιοθετήσει η Ιταλία, η Ισπανία, το Βέλγιο και η Αυστραλία, με απαγόρευση προβολής σε αθλητικές μεταδόσεις και σε περιεχόμενο που απευθύνεται σε ανηλίκους. Πραγματική χρηματοδότηση και θεσμική θωράκιση των υπηρεσιών απεξάρτησης και ψυχικής υγείας – συμπληρωματικά στις δικές μας ιδιωτικές υπηρεσίες – με τον ΕΟΠΑΕ να αξιολογείται με επιστημονικά και όχι διοικητικά κριτήρια. Και μια εθνική στρατηγική πρόληψης στα σχολεία και στην κοινότητα, βασισμένη σε τεκμήρια, που θα αντιμετωπίζει την εξάρτηση ως ζήτημα δημόσιας ψυχικής υγείας και όχι ως ζήτημα προσωπικής ευθύνης ή ως αστυνομικό πρόβλημα. Κατά τα άλλα μας μάρανε η απαγόρευση κοινωνικών δικτύων στα παιδιά, ενώ οι διαφημίσεις συνεχίζονται ανενόχλητες σε κάθε ιστοσελίδα.
Η Μυρτώ δεν είναι αριθμός. Δεν είναι όμως και εξαίρεση. Είναι η πιο δυνατή, η πιο άδικη ερώτηση που θα μπορούσε να απευθυνθεί σε μια κοινωνία: γιατί το επιτρέψαμε όλο αυτό και κοιτάξαμε αλλού;
Βιβλιογραφία
Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά & Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. (2026). Ανάλυση λυμάτων στην Αττική για τα ναρκωτικά, 2020–2025. ΕΚΤΕΠΝ.
Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων. (2026). Βασικά οικονομικά μεγέθη της αγοράς τυχερών παιγνίων, Ιανουάριος–Δεκέμβριος 2025. ΕΕΕΠ.
European Union Drugs Agency. (2025). European wastewater monitoring report 2025. EUDA.
Potenza, M. N. (2014). Non-substance addictive behaviors in the context of DSM-5. Addictive Behaviors, 39(1), 1–2.
Volkow, N. D., Koob, G. F., & McLellan, A. T. (2016). Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. The New England Journal of Medicine, 374(4), 363–371.
World Health Organization. (2019). International classification of diseases for mortality and morbidity statistics (11th ed.).
