Υπάρχουν στιγμές που οι λέξεις φαίνονται άχρηστες. Όταν κάποιος νιώθει την κατάθλιψη να τον στριμώχνει σε μια γωνιά, ακόμα και η σκέψη να μιλήσει για αυτό μοιάζει με βάρος. Κι όμως, μέσα από απλές συζητήσεις, ανοίγει ένας δίαυλος που μπορεί να φέρει λίγο φως. Δεν χρειάζεται να λύσουμε τα πάντα με μια κουβέντα. Αρκεί να δείξουμε σε εκείνον που υποφέρει ότι είμαστε εκεί, χωρίς κρίση, χωρίς βιασύνη.
Πώς η κατάθλιψη αλλάζει τον τρόπο που μιλάμε
Η κατάθλιψη δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεση. Αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, μιλάμε και συνδεόμαστε με τους άλλους. Μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι με κατάθλιψη χρησιμοποιούν περισσότερες λέξεις που εκφράζουν αρνητικά συναισθήματα και λιγότερες που δείχνουν σύνδεση με τους άλλους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θέλουν να μιλήσουν. Απλά, η ενέργεια που χρειάζεται για να ξεκινήσουν μια συζήτηση φαίνεται τεράστια. Όταν κάποιος ρωτάει απλά «Πώς είσαι;» και περιμένει την απάντηση, δίνει την ευκαιρία να ακουστεί μια φωνή που ίσως θα παρέμενε αόρατη.
Ο Ρόμπλ είναι ένας απλός άνθρωπος χωρίς ψυχιατρική εκπαίδευση. Είχε όμως την υπομονή να ακούει. Έλαβε μέρος σε μία επιστημονική έρευνα με την εμπειρία του 8 ετών ως επαγγελματίας οδηγός που συνομιλούσε με επιβάτες. Στην έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Experimental Psychology, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι ένιωθαν καλύτερα ακόμα και μετά από συζητήσεις που δεν είχαν στόχο να λύσουν προβλήματα, αλλά απλώς να μοιραστούν άσχετες σκέψεις. Η κατάθλιψη κάνει τον κόσμο να φαίνεται μικρότερος. Μια κουβέντα μπορεί να τον ξανακάνει λίγο μεγαλύτερο.
Γιατί οι μικρές κουβέντες έχουν μεγάλη σημασία
Δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να βοηθήσεις κάποιον που παλεύει με την κατάθλιψη. Οι έρευνες δείχνουν ότι ακόμα και οι σύντομες, καθημερινές αλληλεπιδράσεις μειώνουν το αίσθημα απομόνωσης. Σε μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας, οι συμμετέχοντες που είχαν περισσότερες θετικές κοινωνικές επαφές έδειξαν χαμηλότερα επίπεδα στρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πιέζουμε κάποιον να μιλήσει. Αρκεί να είμαστε διαθέσιμοι σε εκείνον, χωρίς να περιμένουμε κάτι σε αντάλλαγμα.
Ο Ρόμπλ δεν προσπαθούσε να αλλάξει τους επιβάτες του. Απλώς τους άφηνε να μιλήσουν αν ήθελαν. Κάποιοι δεν μιλούσαν καθόλου. Άλλοι μοιράζονταν ιστορίες που τους ζόριζαν. Η διαφορά ήταν ότι ένιωθαν ασφαλείς. Η κατάθλιψη συχνά κάνει τους ανθρώπους να πιστεύουν ότι είναι βάρος. Μια απλή ερώτηση, όπως «Τι σε απασχολεί σήμερα;», μπορεί να τους θυμίσει ότι δεν είναι μόνοι.
Οι λέξεις δεν χρειάζεται να είναι τέλειες. Χρειάζεται μόνο να είναι ειλικρινείς. Μια συζήτηση δεν λύνει την κατάθλιψη, αλλά μπορεί να δώσει την αίσθηση ότι κάποιος νοιάζεται.
Πώς να μιλήσεις σε κάποιον που νιώθει κατάθλιψη
Δεν υπάρχει μία μαγική φράση που θα κάνει την κατάθλιψη να εξαφανιστεί. Υπάρχουν όμως τρόποι να μιλήσουμε σε κάποιον που δεν τον πιέζουν, δεν κρίνουν και δεν αφήνουν τον άλλον να νιώσει ακόμα πιο μόνος. Πρώτα απ’ όλα, ακούμε χωρίς να διακόπτουμε. Δεν προσπαθούμε να δώσουμε συμβουλές αν δεν μας τις ζητήσουν. Δεν λέμε «θα περάσει» ή «κάποιοι είναι χειρότερα». Αυτές οι φράσεις, όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι, ακυρώνουν τα συναισθήματα του άλλου.
Αντίθετα, μπορούμε να πούμε «ακούω ότι περνάς δύσκολα. Θέλεις να μου πεις περισσότερα;». Αν ο άλλος δεν θέλει να μιλήσει, δεν επιμένουμε. Αρκεί να ξέρει ότι είμαστε εκεί. Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Clinical Psychological Science, οι άνθρωποι με κατάθλιψη ανέφεραν ότι ένιωθαν λιγότερο απομονωμένοι όταν οι γύρω τους απλώς τους άκουγαν χωρίς να προσπαθούν να «διορθώσουν» τα πράγματα. Η κατάθλιψη δεν είναι πρόβλημα που λύνεται με λογική. Είναι μια κατάσταση που απαιτεί χρόνο και υπομονή.
Μπορούμε επίσης να προσφέρουμε συγκεκριμένη βοήθεια. Αντί να πούμε «Κάλεσέ με αν χρειαστείς κάτι», λέμε «,πορώ να έρθω να πιούμε έναν καφέ αύριο;». Η κατάθλιψη κάνει δύσκολη ακόμα και την πιο απλή απόφαση. Όταν παίρνουμε εμείς την πρωτοβουλία, διευκολύνουμε τον άλλον να δεχτεί βοήθεια χωρίς να νιώσει ότι είναι βάρος.
Βιβλιογραφία
- Kahneman, D., & Deaton, A. (2010). High income improves evaluation of life but not emotional well-being. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(38), 16489-16493.
- Mauss, I. B., Shallcross, A. J., Troy, A. S., John, O. P., Ferrer, E., Wilhelm, F. H., & Gross, J. J. (2011). Don’t hide your happiness! Positive emotion dissociation, social connectedness, and psychological functioning. Journal of Personality and Social Psychology, 100(4), 738-748.
- Sandstrom, G. M., & Dunn, E. W. (2014). Social interactions and well-being: The surprising power of weak ties. Personality and Social Psychology Bulletin, 40(7), 910-922.
- Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316.
- Kross, E., Verduyn, P., Demiralp, E., Karremans, J. C., & Ayduk, O. (2012). Facebook use predicts declines in subjective well-being in young adults. PLoS ONE, 7(10), e69841.
